Evden okuyanlar için: Bu bölüm Yeni arkadaşınız: Command Line videosu içinde anlatıldı.
Heyecanlı değil mi?! Birkaç dakika içinde ilk kod satırınızı yazacaksın! :)
Sizi yeni arkadaşınızla tanıştıralım: komut satırı!
Gelecek aşamalar size tüm "hacker"ların kullandığı siyah pencerenin nasıl kullanıldığını gösterecek. Başta biraz korkutucu görünebilir fakat bu sadece sizden komut bekleyen bir pencere.
Not Lütfen kitap boyunca 'dizin' ve 'klasör' terimlerini birbirinin yerine kullandığımızı ve aynı anlama geldiklerini not unutmayın.
Genellikle komut satırı veya komut satırı arabirimi adı verilen pencere, bilgisayarınızdaki dosyaları görmek, düzenlemek ve yönetmek için kullanılan metin tabanlı bir uygulamadır. Bu tıpkı windows gezgini yada mac'teki finder gibi fakat grafiksel arayüzü olmadan. Komut satırının diğer adları: cmd, CLI, komut istemcisi, konsol veya *terminal (uçbirim)*dir.
Birkaç deneme yapmak için önce komut satırı arabirimini açmamız gerekir.
Başlat'a gidin → Windows sistemi → Komut istemcisi.
Daha eski bir windows sistemi için, Başlat menüsü →Tüm programlar → Aksesuarlar → Komut istemcisi.
Uygulamalar → Araçlar →Terminal.
Muhtemelen Uygulamalar → Donatılar → Terminal altında olmalı, fakat sistemler arası farklılık gösterebilir. Eğer orada değilse İnternet'te arayın. :)
Şu anda yüksek ihtimalle sizden komut bekleyen siyah ya da beyaz bir ekran görüyor olmalısınız.
Eğer Mac veya GNU/Linux kullanıyorsanız, yüksek ihtimalle $
işareti göreceksiniz, tıpkı bunun gibi:
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
$
Windows'da ise >
işareti göreceksiniz, bunun gibi:
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
>
Tüm komutlar bu işaret ve bir boşluktan sonra gelir fakat bunu yazmak zorunda değilsiniz. Bilgisayarınız bunu sizin için yapacaktır. :)
Küçük bir not: sizin durumunuzda
C:\Users\ola>
veyaOlas-MacBook-Air:~ ola$
benzeri bir durumda olabilir ve kesinlikle sorun yok.
Başında $
veya >
içeren kısımlar komut satırı istemi veya kısaca komut istemi'dir. Buraya bir şeyler girilir.
Bu kılavuzda bir komut girmeniz istendiğinde, biz $
veya >
ekleyeceğiz, genellikle sola doğru. Sol tarafı göz ardı edebilir ve işlemi başlatan komutu girebilirsiniz.
Aşağıdaki komutu yazarak başlayalım:
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
$ whoami
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
> whoami
Ve ardından enter
tuşuna basın. Sonucumuz bu:
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
$ whoami zeynep
Gördüğünüz gibi bilgisayar kullanıcı adınızı yazdı. Şahane, değil mi ? :)
Her komutu yazmaya çalışın; kopyala - yapıştır yapmayın. Böylece daha akılda kalıcı olur!
Tüm işletim sistemleri komut satırı için birbirinden biraz farklı komutlar kullanır, bu nedenle işletim sisteminize uygun yönergeleri izlediğinizden emin olun. Deneyelim mi?
Nerede olduğumuzu bilmek güzel olurdu, değil mi? Bakalım. Bu komutu yazın ve enter
tuşuna basın:
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
$ pwd
/Users/zeynep
Not: 'pwd'nin anlamı "print working directory" yani "çalışma dizinini yazdır"dır.
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
> cd
C:\Users\zeynep
Not: 'cd' komutu 'dizin değiştir' anlamındadır. Powershell ile Linux veya Mac OS X'teki gibi pwd komutunu kullanabilirsiniz.
Muhtemelen makinenizde benzeri bir yazı göreceksiniz. Komut satırını açtığınızda genellikle kullanıcınızın ev dizininde başlarsınız.
Yani içeride ne var? Bilmek harika olurdu. Haydi bakalım:
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
$ ls
Uygulamalar
Masaüstü
İndirilenler
Müzik
...
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
> dir Directory of C:\Users\zeynep
05/08/2014 07:28 PM <DIR> Uygulamalar
05/08/2014 07:28 PM <DIR> Masaüstü
05/08/2014 07:28 PM <DIR> İndirilenler
05/08/2014 07:28 PM <DIR> Müzik
...
Not: Ayrıca PowerShell kullanırken Linux ve Mac OS X'teki gibi 'ls' komutunu kullanabilirsiniz.
Şimdi, haydi Masaüstü dizinimize gidelim:
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
$ cd Masaüstü
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
> cd Masaüstü
Gerçekten değişmiş mi bir bakalım:
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
$ pwd
C:\Users\zeynep\Masaüstü
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
> cd
C:\Users\zeynep\Masaüstü
İşte oldu!
Profesyonel İpucu: Eğer
cd D
yazarsanız ve klavyenizdentab
'a basarsanız, komut satırı ismin geri kalanını tamamlar ve daha hızlı gezersiniz. Eğer "D" ile başlayan birden fazla klasör varsa, diğer seçenekleri görmek içintab
tuşuna iki kez basın.
Uygulamalı yapmak için masaüstünüzde bir dizin oluşturmaya ne dersiniz? Bu şekilde yapabilirsiniz:
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
$ mkdir uygulama
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
> mkdir uygulama
Bu küçük komut masaüstünüzde uygulama
isimli bir klasör oluşturacaktır. Orada olup olmadığını kontrol etmek için ls
veya dir
komutlarını kullanabilirsiniz! Deneyin. :)
Profesyonel ipucu: Eğer aynı komutları tekrar tekrar yazmak istemiyorsanız,
yukarı ok
veaşağı ok
tuşlarına basarak yazdığınız komutlar arasında geçiş yapabilirsiniz.
Sizin için ufak bir alıştırma: yeni oluşturduğunuz alıştırma
dizininde test
adında bir dizin oluşturun. (cd
ve mkdir
komutlarını kullanın.)
{% filename %}komut-satırı{% endfilename %}
$ cd uygulama
$ mkdir test
$ ls
test
{% filename %}komut satırı{% endfilename %}
> cd uygulama
> mkdir test
> dir
05/08/2014 07:28 PM <DIR> test
Tebrikler! :)
Ortalığı dağınık bırakmak istemeyiz, haydi yaptığımız her şeyi silelim.
İlk önce masaüstüne geri dönmemiz gerek:
{% filename %}komut satırı{% endfilename %}
$ cd ..
{% filename %}komut satırı{% endfilename %}
> cd ..
cd
komutu ile ..
kullanmak sizi geçerli dizinin bir üst dizinine götürür (bu şu anki dizinin ana dizinidir).
Nerede olduğunuzu kontrol edin:
{% filename %}komut satırı{% endfilename %}
$ pwd
C:\Users\zeynep\Masaüstü
{% filename %}komut satırı{% endfilename %}
> cd
C:\Users\zeynep\Masaüstü
Şimdi uygulama
dizinini silme vakti:
Dikkat:
del
,rmdir
veyarm
komutları kullanılarak yapılan silme işlemleri geri alınamaz, bunun anlamı: silinen dosyalar sonsuza dek yok olur! Yani bu komutları kullanırken çok dikkatli olun.
{% filename %}komut satırı{% endfilename %}
$ rm -r uygulama
{% filename %}komut satırı{% endfilename %}
> rmdir /S uygulama
uygulama, Emin misiniz <E/H>? E
Bitti! Gerçekten silindiğinden emin olalım:
{% filename %}komut satırı{% endfilename %}
$ ls
{% filename %}komut satırı{% endfilename %}
> dir
Şimdilik bu kadar! Şimdi komut satırını güvenle kapatabilirsiniz. Bunu "hacker" tarzında yapalım, tamam mı? :)
{% filename %}komut satırı{% endfilename %}
$ exit
{% filename %}komut satırı{% endfilename %}
> exit
Harika, değil mi? :)
İşte bazı yararlı komutların özeti:
Komut (Windows) | Komut (Mac OS - GNU/Linux) | Açıklama | Örnek |
---|---|---|---|
exit | exit | pencereyi kapatır | exit |
cd | cd | dizin değiştir | cd test |
cd | pwd | geçerli dizini göster | cd (Windows) veya pwd (Mac OS / Linux) |
dir | ls | dizin/dosyaları listele | dir |
copy | cp | dosya kopyala | copy c:\test\test.txt c:\windows\test.txt |
move | mv | dosya taşı | move c:\test\test.txt c:\windows\test.txt |
mkdir | mkdir | yeni bir dizin oluştur | mkdir testdizini |
rmdir (veya del) | rm | dosyayı silin | del c:\test\test.txt |
rmdir /S | rm -r | klasörü siliniz | rm - r testdizini |
Bu kullanabileceğiniz komutlardan sadece birkaçı, fakat bugün bundan daha fazlasını kullanmayacaksınız.
Eğer merak ediyorsanız, ss64.com adresinden tüm işletim sistemleri için tüm komutların kullanımına ulaşabilirsiniz.
Haydi Python'a giriş yapalım!